Wat is een burn-on?
Bij burn-on blijf je actief en productief, terwijl je ondertussen langdurig spanning en vermoeidheid ervaart. Je blijft werken, neemt verantwoordelijkheid en probeert alles goed te doen. Aan de buitenkant lijkt er weinig aan de hand. Vanbinnen kan het heel anders voelen.
Je hoofd staat voortdurend aan. Je denkt vooruit, maakt lijstjes, lost problemen op en probeert niets te laten liggen. Zelfs als je op de bank zit of een vrije dag hebt, ben je niet vanzelfsprekend tot rust gekomen. Je lichaam is misschien gestopt, maar je hoofd draait door.
Ook perfectionisme en de neiging om jezelf steeds te verbeteren kunnen een rol spelen. Je wilt het goed doen, niemand teleurstellen en de controle houden. Daardoor wordt het moeilijk om iets te laten liggen of toe te geven dat het eigenlijk te veel is.
Burn-on is een term die wordt gebruikt om dit patroon te beschrijven. Het is geen officiële diagnose die je zelf aan de hand van een lijstje kunt vaststellen. Wel kan het een herkenbare manier zijn om stil te staan bij langdurige spanning en het gevoel dat je voortdurend moet blijven presteren.
Burn-on of burn-out: wat is het verschil?
Bij een burn-out kan langdurige, onvoldoende aangepakte werkstress leiden tot ernstige uitputting, meer afstand tot het werk en het gevoel minder goed te kunnen functioneren. Bij wat burn-on wordt genoemd, lukt het iemand vaak nog om door te werken en verantwoordelijkheid te blijven nemen, ondanks de vermoeidheid en innerlijke spanning.
Dat betekent niet dat de ene situatie ernstiger is dan de andere. Ook als je blijft functioneren, kun je veel last hebben van stress. En niet iedereen die langdurig doorgaat, krijgt een burn-out.
Het verschil zit vooral in wat je aan de buitenkant laat zien en wat je vanbinnen ervaart. Misschien krijg je je werk nog steeds af, ben je bereikbaar voor collega's en regel je thuis wat nodig is. Maar hoeveel moeite kost het je inmiddels om dat allemaal vol te houden?
Het gevaar is dat je je klachten blijft relativeren zolang je nog kunt werken. Je zegt tegen jezelf dat het druk is, dat iedereen moe is of dat het na die ene deadline wel rustiger wordt. Maar als er steeds een nieuwe deadline, afspraak of verantwoordelijkheid bijkomt, schuift dat moment van rust telkens op.
Waarom je blijft doorgaan terwijl je moe bent
Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je blijft doorgaan. Misschien ben je gewend om verantwoordelijkheid te dragen. Je wilt betrouwbaar zijn, je afspraken nakomen en problemen oplossen. Op je werk, maar ook thuis.
Voor veel mensen hoort doorgaan bij wie ze denken te moeten zijn. Je bent degene die het regelt, die niet snel klaagt en op wie anderen kunnen bouwen. Hulp vragen of aangeven dat je ergens mee zit, voelt dan al snel als iets wat je zelf zou moeten kunnen oplossen.
Ook de gedachte dat je eerst alles af moet hebben voordat je rust mag nemen, kan je in beweging houden. Alleen is alles vaak nooit helemaal af. Er komt altijd iets bij. En als je pas ontspant wanneer niemand meer iets van je nodig heeft, kan het lang duren voordat je aan jezelf toekomt.
Zo kan doorgaan een gewoonte worden. Je merkt de vermoeidheid wel op, maar je past je leven er niet echt op aan. Je zet nog een stap, werkt nog iets af en neemt jezelf voor om het later rustiger aan te doen.
Maar later komt niet vanzelf.
Herken je de signalen van burn-on?
Burn-on heeft geen eenvoudige checklist waarmee je met zekerheid kunt vaststellen wat er aan de hand is. Toch zijn er signalen die aanleiding kunnen zijn om eens kritisch naar je dagelijkse leven te kijken.
-
Je bent vaak moe, maar blijft jezelf aansporen om door te gaan.
-
Je denkt ook buiten werktijd voortdurend aan taken, afspraken of problemen.
-
Je vindt het moeilijk om niets te doen zonder je daar schuldig over te voelen.
-
Je stelt ontspanning uit totdat alles geregeld is.
-
Je legt de lat hoog en bent zelden tevreden over wat je hebt gedaan.
-
Je hebt minder aandacht of energie voor dingen waar je vroeger plezier aan beleefde.
-
Je bent sneller prikkelbaar of merkt dat kleine dingen meer moeite kosten.
-
Je weet goed wat anderen van je nodig hebben, maar minder goed wat je zelf nodig hebt.
Herken je meerdere punten? Zie dat dan niet als een diagnose, maar als een uitnodiging om stil te staan. Hoe lang gaat dit al zo? Wat kost je energie? En wanneer heb je voor het laatst echt rust ervaren, zonder ondertussen bezig te zijn met wat er nog moet gebeuren?
Waarom veel mannen hun klachten lang voor zichzelf houden
Niet iedere man gaat op dezelfde manier met stress om. Toch kan het voor mannen die gewend zijn verantwoordelijkheid te dragen lastig zijn om toe te geven dat het niet goed gaat.
Misschien heb je geleerd om problemen op te lossen in plaats van erover te praten. Je gaat aan het werk, zoekt een praktische oplossing en probeert de boel draaiende te houden. Dat kan een kracht zijn. Maar als je daarmee steeds voorbijgaat aan je eigen grenzen, werkt diezelfde aanpak uiteindelijk tegen je.
Op je werk wil je betrouwbaar blijven. Thuis wil je er zijn voor je partner of gezin. En voor jezelf houd je misschien de gedachte vast dat je niet moet zeuren, maar gewoon moet doorgaan.
Van buitenaf lijkt het dan alsof je alles onder controle hebt. Juist daardoor zien anderen soms niet hoeveel spanning je ervaart. En als je zelf blijft zeggen dat het wel gaat, wordt het voor anderen ook moeilijker om te begrijpen dat je iets nodig hebt.
Je hoeft niet eerst vast te lopen voordat je serieus mag nemen hoe je je voelt. Je hoeft ook niet te wachten tot iemand anders aan je ziet dat het niet meer gaat.
Altijd bezig zijn is niet hetzelfde als goed voor jezelf zorgen
We zijn gewend om bezig zijn te zien als iets positiefs. Je bent productief, je maakt dingen af en je komt je afspraken na. Daar is op zichzelf niets mis mee. Het wordt een probleem wanneer er nauwelijks ruimte overblijft om te herstellen.
Rust is niet alleen een lege agenda of een avond op de bank. Je kunt tijd vrij hebben en toch gespannen blijven. Bijvoorbeeld omdat je in gedachten je werk doorneemt, alvast problemen probeert op te lossen of je schuldig voelt over alles wat je niet doet.
Daarom helpt het om niet alleen te kijken naar hoeveel je doet, maar ook naar hoe je leeft. Is er ruimte voor dingen waar je energie van krijgt? Kun je een grens aangeven zonder jezelf daar meteen op af te rekenen? En lukt het je om aanwezig te zijn bij wat je aan het doen bent, zonder alweer met het volgende bezig te zijn?
Je hoeft niet je hele leven om te gooien om daar verandering in te brengen. Soms begint het met eerlijk erkennen dat de manier waarop je het nu doet, je steeds meer kost.
Hoe wandelen je helpt om weer stil te staan
Als je veel in je hoofd zit, kan het lastig zijn om daar met alleen nadenken uit te komen. Je kunt blijven analyseren waarom je moe bent, wat er anders moet en hoe je alles beter kunt organiseren. Maar soms heb je juist ruimte nodig om even uit die dagelijkse stroom te stappen.
Wandelen in de natuur kan daarbij helpen. Je beweegt, bent buiten en neemt tijdelijk afstand van je gebruikelijke omgeving. Er hoeft niet meteen iets opgelost te worden. Je hoeft niet productief te zijn of ergens een resultaat te behalen.
Tijdens een wandeling ontstaat er ruimte om op te merken hoe het werkelijk met je gaat. Wat houdt je bezig? Waar loop je steeds tegenaan? Welke verwachtingen leg je jezelf op? En wat zou er gebeuren als je niet automatisch overal op reageert?
Dat betekent niet dat een wandeling alle stress oplost. Langdurige klachten vragen soms om professionele hulp en het kan nodig zijn om ook in je werk of privéleven veranderingen aan te brengen. Maar wandelen kan wel een laagdrempelige manier zijn om afstand te nemen van de dagelijkse drukte en opnieuw te onderzoeken wat je nodig hebt.
Wandelcoaching: niet nóg meer moeten, maar anders leren kijken
Als je gewend bent om alles zelf op te lossen, kan het lastig zijn om te bepalen waar je moet beginnen. Je weet misschien best dat je rust nodig hebt, maar hoe maak je daar ruimte voor als je agenda vol zit en anderen op je rekenen?
Bij wandelcoaching hoef je niet tegenover iemand aan een tafel te zitten en direct met antwoorden te komen. We gaan naar buiten en nemen de tijd om te onderzoeken wat er speelt. In beweging praten kan helpen om je gedachten te ordenen en met meer afstand naar je situatie te kijken.
Als wandelcoach kijk ik samen met jou naar de patronen waarin je vastloopt. Waar zeg je ja terwijl je eigenlijk nee voelt? Welke verantwoordelijkheden zijn echt van jou? Wat geeft je energie en wat kost je steeds meer? En hoe kun je weer ruimte maken voor jezelf, zonder alles meteen te willen veranderen?
Het doel is niet dat je nóg beter leert presteren of nóg meer op je bord kunt nemen. Het gaat erom dat je leert herkennen wat je nodig hebt en keuzes kunt maken die beter bij je passen.
Ik bied wandelcoaching aan in Rotterdam, Vlaardingen en Zoetermeer. We onderzoeken samen waar je tegenaan loopt en welke stappen jou kunnen helpen om meer rust, overzicht en richting te ervaren.
Wacht niet tot je niet meer kunt
Je hoeft niet eerst uit te vallen om stil te staan bij je mentale gezondheid. Als je al langere tijd moe bent, voortdurend aanstaat en weinig ruimte ervaart om echt te herstellen, is dat reden genoeg om aandacht te geven aan hoe het met je gaat.
Misschien kun je nog prima functioneren. Misschien ziet niemand aan je dat het steeds meer moeite kost. Maar de vraag is niet alleen of je het vandaag weer voor elkaar krijgt. De vraag is ook of je op deze manier wilt blijven doorgaan.
Je hoeft niet alles in één keer op te lossen. Een eerste stap kan simpelweg zijn dat je eerlijk kijkt naar hoe je leven er op dit moment uitziet en wat daarin anders mag.
Herken je jezelf in dit verhaal? Tijdens een gratis kennismakingswandeling bij Natureon maken we rustig kennis en bespreken we waar je tegenaan loopt. Samen kijken we of wandelcoaching bij jouw situatie past en welke richting je op wilt.
Je hoeft het niet eerst alleen op te lossen. Soms begint verandering met even stilstaan.